Home / Przyroda / Etnobotanika / Smerek smerek!
Smrek

Smerek smerek!

W tym roku zima niby jest, niby jej nie ma. Co spadnie śnieg i człowiek zacznie się cieszyć z mroźniejszych dni, to zaraz nadchodzi odwilż i sru! Śniegu ni ma! Na szczęście, nie tylko śnieg kojarzy się z zimą. Nie wiem jak dla Was, ale cieniste, smukłe świerki od zawsze kojarzyły mi się z mroźniejszą porą roku. I o świerku będzie dzisiejsza opowieść.
Świerk pospolity (Picea abies) jest rodzimym, zimozielonym drzewem iglastym o charakterystycznych, kłujących igłach. Zasięg obejmuje górzyste południe oraz północny wschód Polski. Kwitnie w maju. Szyszki świerkowe, w odróżnieniu od jodłowych, przy opadaniu nie rozpadają się.
Z świerka pozyskuje się żywice, które służą przy produkcji maści (posiadają one właściwości antyseptyczne, zwiększają ukrwienie skóry). Same igły i pędy zawierają olejki eteryczne- cechują się działaniem bakteriobójczym i wykrztuśnym.
Z wiosennych pędów zalanych ciepłą słodzoną wodą uzyskuje się syrop bogaty w witaminę C i antyseptyczne olejki. Od lat specyfik ten jest stosowany w ludowym ziołolecznictwie na kaszel. Kiedyś jedzono młode szyszki- pieczono je. W kuchni stosowano również podkorze, które po zmieleniu dodawano do mąki na przednówku.
Drewno świerkowe jest znane ze swoich właściwości rezonansowych. Regularne, wąskosłoiste drewno od lat było poszukiwanym surowcem do wyrobu instrumentów muzycznych. To właśnie z drewna świerkowego o specjalnej budowie były wyrabiane skrzypce Stradivariusa. Z takich właściwości słynie świerk istebniański, rosnący na pograniczu polsko-czesko-słowackim, w Beskidach. W górach stosowane jako drewno budowlane (bale ścienne, gonty, krokwie) oraz w stolarstwie. Na Mazurach świerkowymi gałązkami wyścielano klepiska w chałupach. Żywicę stosowano do kadzenia.
Świerk dzisiaj kojarzy się głównie z Świętami Bożego Narodzenia i choinką. Zwyczaj przystrajania świątecznego drzewka przyszedł do nas z Niemiec. Sama tradycja jest dużo starsza, związana z kultem świerka, który miał symbolizować ducha lasu. Co ciekawe, zwyczaj ten przyjął się w późniejszym czasie na wsi, w mieście szybciej.
Nasi przodkowie modlili się pod tym drzewem i składali ofiary. Wiele ze zwyczajów związanych z świerkiem zachowało się na Podhalu. Pasterze pilnowali owiec, aby te nie przechodziły przez cień smreka, gdyż groziło to robaczycą. Nie można było również gwizdać na owce będące w cieniu drzewa, przyciągało to złe duchy na owce, które odnalazły je przez cienie. Górale wierzyli, że żyto będzie dobrze rosło, jeśli okadzi się je trzy razy żywicą wbitą na gałąź w Zielone Świątki. Znany był również sposób na zdemaskowanie złych czarowników, którzy tylko popsuć umieli, a naprawić nie dawali rady. Osobie takiej dodawano do herbaty mąki z świerkowej kory i suszonej na słońcu i przy ognisku. Działanie było natychmiastowe: będzie wse pierdział i nie ma siły powstrzymać w dupie. To wte zawdy wiedno, co to je płony babros.
Świerki sadzono wokół obejścia: przy ganku, płocie bądź furtce. Wierzono, że posiada moce ochronne- miał przepędzać złe duchy i nieszczęścia. Już sama smrekowa gałązka zatknięta za pas wystarczała, by nosząca osoba mogła czuć się pewniej. Wszystkie te wierzenia sprawiły, że drzewa te szanowano. Starano się jak najdłużej nie ścinać świerków. A jeśli zaszła taka potrzeba, to pozwolenie dostawał tylko baca.
Tutaj na południu, świerk jest stałym mieszkańcem naszych lasów. Warto przysiąść pod grubym, wiekowym smrekiem i podumać chwilę nad jego rolą w życiu naszych przodków. Kto wie, czy pod koronę właśnie tego drzewa Twoi pradziadowie przychodzili okazać mu szacunek…


Łukasz Zdeb

redakcja@lukowicatomy.pl

foto: Karolina Skrzydło

Komentarze

komentarzy

W tym roku zima niby jest, niby jej nie ma. Co spadnie śnieg i człowiek zacznie się cieszyć z mroźniejszych dni, to zaraz nadchodzi odwilż i sru! Śniegu ni ma! Na szczęście, nie tylko śnieg kojarzy się z zimą. Nie wiem jak dla Was, ale cieniste, smukłe świerki od zawsze kojarzyły mi się z mroźniejszą porą roku. I o świerku będzie dzisiejsza opowieść. Świerk pospolity (Picea abies) jest rodzimym, zimozielonym drzewem iglastym o charakterystycznych, kłujących igłach. Zasięg obejmuje górzyste południe oraz północny wschód Polski. Kwitnie w maju. Szyszki świerkowe, w odróżnieniu od jodłowych, przy opadaniu nie rozpadają się. Z świerka…

Review Overview

User Rating: 4.9 ( 4 votes)
0
NICE MUSIC

Leave a Reply

NICE MUSIC

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress