Wpisz w wyszukiwarkę „jak poprawić erekcję”, a dostaniesz dziesiątki cudownych rozwiązań: kropelki z egzotycznych korzeni, „afrodyzjaki” z bazaru, patenty z forów. Problem w tym, że większość z nich nie ma za sobą rzetelnych badań, a część może być po prostu niebezpieczna.
Tymczasem lista metod o najlepiej udokumentowanym działaniu jest znacznie krótsza i mniej efektowna: aktywność fizyczna, odpowiednia dieta, prawidłowa masa ciała, sen, ograniczenie używek, praca ze stresem oraz – w razie potrzeby – leczenie farmakologiczne. Wśród metod doraźnych szczególne miejsce zajmują inhibitory PDE-5. Kluczowe jest jednak dopasowanie rozwiązania do przyczyny problemu.
Spis treści
Skąd się biorą problemy z erekcją?
Erekcja zależy od współpracy kilku układów: naczyniowego, nerwowego i hormonalnego. Znaczenie ma również psychika, która może zaburzyć reakcję seksualną nawet wtedy, gdy nie stwierdza się poważnej choroby organicznej.
Wraz z wiekiem rośnie udział czynników naczyniowych, takich jak miażdżyca, nadciśnienie, cukrzyca, otyłość czy palenie tytoniu. Uszkodzenie śródbłonka naczyń może utrudniać prawidłowy przepływ krwi, który jest jednym z podstawowych elementów mechanizmu erekcji¹.
Nie oznacza to jednak, że zaburzenia erekcji mają jedną przyczynę. U części mężczyzn istotną rolę odgrywają stres, lęk przed niepowodzeniem, depresja, problemy w relacji czy działania niepożądane leków. Dlatego skuteczne postępowanie zaczyna się od ustalenia, co rzeczywiście stoi za problemem.
Co daje aktywność fizyczna i zmiana diety?
Więcej, niż mogłoby się wydawać. Przeglądy badań interwencyjnych wskazują, że regularny wysiłek aerobowy może poprawiać funkcję erekcyjną, szczególnie u mężczyzn, u których zaburzenia mają związek z czynnikami naczyniowymi².
Znaczenie ma również masa ciała i sposób odżywiania. W badaniach dotyczących mężczyzn z otyłością zmiana stylu życia, obejmująca redukcję masy ciała i poprawę diety, wiązała się z poprawą funkcji seksualnych. W jednym z badań randomizowanych prawidłowa funkcja seksualna powróciła u części uczestników bez stosowania leków³.
Do podstawowych działań profilaktycznych należą także zaprzestanie palenia, ograniczenie alkoholu, regularna aktywność fizyczna i odpowiednia ilość snu. Nie są to alternatywy dla leczenia w każdym przypadku, ale fundament, który wpływa zarówno na układ krążenia, jak i funkcje seksualne.
Które metody doraźne mają potwierdzone działanie?
Jedną z najlepiej udokumentowanych farmakologicznych metod leczenia zaburzeń erekcji są inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (PDE-5)¹. Do tej grupy należą między innymi sildenafil i tadalafil.
W Polsce niektóre preparaty zawierające sildenafil w dawce 25 mg, takie jak maxigra, są dostępne bez recepty i przeznaczone do doraźnego stosowania u dorosłych mężczyzn. Leki te nie wywołują erekcji bez pobudzenia seksualnego – wzmacniają naturalny mechanizm odpowiedzialny za jej uzyskanie i utrzymanie.
Przed zastosowaniem trzeba sprawdzić przeciwwskazania i możliwe interakcje. Szczególnie istotne jest bezwzględne przeciwwskazanie do łączenia inhibitorów PDE-5 z azotanami stosowanymi między innymi w chorobie wieńcowej. Ostrożność jest również potrzebna u osób z określonymi chorobami układu sercowo-naczyniowego i przy jednoczesnym stosowaniu niektórych leków¹.
Do metod, które mogą stanowić element postępowania u wybranych pacjentów, należy również trening mięśni dna miednicy. Terapia falą uderzeniową o niskiej energii jest natomiast przedmiotem badań i może być rozważana w określonych przypadkach, ale jakość dowodów dotyczących jej skuteczności pozostaje bardziej ograniczona niż w przypadku inhibitorów PDE-5.
Co z suplementami i „naturalnymi” sposobami – gdzie są dowody?
W przypadku suplementów obraz jest znacznie mniej jednoznaczny. Dla niektórych składników, takich jak żeń-szeń czy L-arginina, istnieją badania sugerujące możliwy niewielki efekt, jednak jakość dostępnych dowodów jest zróżnicowana, a wyniki nie pozwalają traktować ich jako odpowiednika leczenia o dobrze potwierdzonej skuteczności.
Jeszcze słabsze podstawy mają liczne preparaty reklamowane jako „afrodyzjaki” czy środki gwarantujące natychmiastową poprawę potencji. Szczególne ryzyko stanowią produkty pochodzące z niepewnych źródeł, ponieważ w części z nich wykrywano niezadeklarowane substancje farmakologiczne.
Zestawienie legalnie dostępnych preparatów tej kategorii, wraz z ich składem, można znaleźć w opracowaniu ranking preparatów na potencję. Niezależnie od rodzaju produktu najważniejsze pozostaje sprawdzenie rzeczywistego składu i deklarowanych ilości substancji, zamiast kierowania się samymi hasłami reklamowymi.
Kiedy iść do lekarza zamiast eksperymentować?
Warto skonsultować się z lekarzem, jeśli zaburzenia erekcji utrzymują się, powtarzają lub stopniowo się nasilają. Szczególnej uwagi wymaga nagłe pojawienie się problemu bez oczywistego powodu.
Zaburzenia erekcji mogą być wczesnym markerem chorób sercowo-naczyniowych. Problemy z funkcją naczyń mogą pojawić się wcześniej w mniejszych naczyniach prącia niż w większych naczyniach wieńcowych¹. Z tego powodu utrzymujących się problemów z erekcją nie należy automatycznie traktować wyłącznie jako problemu seksualnego.
Podstawowa ocena może obejmować między innymi pomiar ciśnienia tętniczego, ocenę gospodarki lipidowej i glikemii oraz – zależnie od objawów i wywiadu – oznaczenie testosteronu. Zakres diagnostyki powinien być dobrany indywidualnie.
Od czego zacząć w praktyce?
Najpierw warto zadbać o podstawy: regularny wysiłek aerobowy, prawidłową masę ciała, zaprzestanie palenia, ograniczenie alkoholu, odpowiednią ilość snu i dietę sprzyjającą zdrowiu układu krążenia.
Jeśli mimo tych zmian problem się utrzymuje, kolejnym krokiem nie powinno być przypadkowe testowanie coraz większej liczby suplementów. Warto ustalić przyczynę i, jeśli jest to wskazane, zastosować leczenie o potwierdzonej skuteczności.
Najlepsza strategia nie polega więc na szukaniu jednej „magicznej” metody. Erekcja jest częścią ogólnego zdrowia organizmu – dlatego największe znaczenie mają rozwiązania, które poprawiają zarówno funkcje seksualne, jak i zdrowie naczyń oraz dobrostan psychiczny.
Źródła
- European Association of Urology. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health. uroweb.org
- Gerbild H. i wsp. Physical activity to improve erectile function: a systematic review of intervention studies. Sexual Medicine, 2018.
- Esposito K. i wsp. Effect of lifestyle changes on erectile dysfunction in obese men: a randomized controlled trial. JAMA, 2004.